sommer

Het energieakkoord is dood – Martin Sommer

Wij vinden Martin Sommer een van de weinige, genuanceerd kritische journalisten, ook wanneer het gaat over het Energieakkoord. In De Volkskrant van 21 februari laat hij hier een vlijmscherpe analyse op los die wij hier graag integraal overnemen. Met dank aan Martin Sommer en De Volkskrant.

‘Burger moet gat dichten tussen lage energieprijs en hoge productieprijs van wind op zee’

Op bezoek bij het hoofdkantoor van energiebedrijf NUON in Amsterdam Zuidoost. Ze hebben er een indrukwekkende trade floor, met Engelssprekende jongeren en schermen vol grafieken. Elektriciteit komt namelijk uit het stopcontact, maar is ook handel. De vraag schommelt, afhankelijk van het weer, het uur, van crisis of groei. Het aanbod varieert ook en dus is er  een groothandelsmarkt en een termijnmarkt.

Op een zomerdag komt er uit Duitsland een sloot elektriciteit, zegt Alexander van Ofwegen, directeur NUON Warmte. Bij mooi weer, met wind en zon, zijn de Oosterburen al bijna 100 procent duurzaam. De grafiek van het aanbod gaat steil omhoog en dus die van de elektriciteitsprijs bijna naar nul. En ook al is NUON zelf de grootste windproducent van Nederland, dat is voor een energiebedrijf helemaal niet leuk.

Nu komt het: ‘de goedkoopte van elektriciteit de doodsteek is voor het  Energieakkoord dat anderhalf jaar geleden door veertig organisaties is gesloten. Even opfrissen: Het Nederlandse energieverbruik moet in 2020 voor 14% hernieuwbaar zijn, en in 2023 voor 16%. Cruciaal onderdeel daarvan is de bouw van windparken op zee en op land. Daarvoor is 18 miljard subsidie beschikbaar, op voorwaarden. Maar als de elektriciteitsprijs instort, wordt windenergie duurder en kloppen de sommen van het Energieakoord niet meer.’

‘Dat kinkt gek, maar wordt bevestigd door zowel het Centraal Plan Bureau (CPB) als het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Tot voor kort ging iedereen uit van hoge energieprijzen. Dat energie schaarser en dus duurder zou worden is een van de ijzeren wetten onder het Energieakkoord. Zoals bekend doet een vat olie vandaag geen 100 dollar, maar de helft. The Economist schreef dat de energieprijzen wel eens langdurig laag zouden kunnen blijven. De olieprijs is gekelderd, door fracking komt veel meer gas en olie op de markt, ook zon en wind leveren extra aanbod. Energie is de komende decennia niet meer schaars, maar overvloedig. The Economist suggereerde dat het om die reden een goed idee zou zijn alle subsidies voor energie tegen het licht te houden. Bij dezen.

NUON-directeur Van Ofwegen is zo vriendelijk het prijsmechaniek toe te lichten. Elk elektriciteitsbedrijf zal uiteraard als eerste de goedkoopste energiebron aanwendt. Windenergie gaat voor, aangezien windmolens, eenmaal gebouwd, zonder grondstoffen draaien (De heer Ofwegen gaat hierbij voorbij aan de zeer hoge onderhoud- en exploitatiekosten bij turbinevelden op zee, maar alla – red). Daarna komen de goedkope, vieze kolen en achteraan het even schone als dure gas. Het verklaart waarom bedrijven met veel gascentrales als E.On in Duitsland of bij ons NUON nu kreunen en zuchten.

De tobberij van NUON zal de milieubeweging worst zijn, maar ik vertel dit in verband met de paradox van het Energieakkoord. Die paradox luidt: Hoe goedkoper de energie, hoe duurder de subsidie. Elektriciteit afkomstig van windenergie lijkt gratis, bijvoorbeeld als die afkomstig is uit Duitsland en je dus de subsidie niet ziet. Maar windenergie die van zee komt, is qua aanleg en onderhoud in werkelijkheid driemaal zo duur als die uit fossiele brandstof. Nederland moet volgens het Energieakkoord op zee voor 4450 mW aan windmolens bouwen, op land 6000 mW. Dat is gigantisch en er moet dik geld bij.

Ed Nijpels, poortwachter van het Energieakkoord, ontkende in het AD (en Het Parool – red),  dat er sprake is van subsidie aangezien de burgers via hun meter een opslag betalen. Brutaal, maar van mij  mag het. Dan luidt de bizarre formule: goedkope elektra leidt tot een hoge rekening. Een bedrag van 500 euro extra per jaar per gezin doet de ronde.

Zo bont als Nijpels heeft minister Kamp het niet gemaakt. Hij erkent dat wind op zee niet uit kan. 3 miljard per jaar wil hij erop toeleggen. Op twee voorwaarden. Het mag opgeteld niet meer worden dan 18 miljard. En naarmate er meer windmolens worden gebouwd, moet de kostprijs (per kWh – red) met liefst 40% zakken. Dat idee is gebaseerd op veronderstelde technische verbetering.

Zowel het maximumbedrag als de kostendaling zijn ‘taakstellend’ schreef Kamp aan de Kamer. Dat is ambtenarentaal om te zeggen dat het feest niet doordat als aan die voorwaarden niet is voldaan. Kamp: ‘Geen risico voor uit de hand lopende koste.’ Want: ‘Hoge energieprijzen zorgen voor lagere subisidies’. Juist.

Het omgekeerde is aan de hand. De groothandelsprijs van energie is laag, de productieprijs van met name wind op zee blijft hoog. Het gat daartussen moet worden bijgepast. Het CPB waarschuwde al vóór het Energieakkoord werd gesloten dat ‘hele uitbreiding van de productiecapaciteit verliesgevend is’ en pleitte om die reden voor uitstel van de bouw van meer windmolens. Het (uiterst duurzame) Planbureau voor de Leefomgeving concludeerde dat ‘de financiering van toeslagen of subsidies duurder wordt’. De lage energieprijzen leiden ‘tot een blijvend beroep op de subsidieregeling’. Precies wat Kamp heeft uitgesloten. Het Energieakkoord is dus feitelijk dood.

Als er kerels in de Kamer zaten, zouden ze de minister volgende week op de grill leggen. Jammer, maar dat zal niet gebeuren. Over de sommen van het Energieakkoord wordt tot dusver ijverig gezwegen. We weten niet eens wat het besparen van een ton CO2 kost. Het rapport van Tjibbe Joustra over het Groningse gasdrama is wat dat betreft verhelderend. Er was sprake van ‘comfortabele waarheden’ die men liever niet wilde herzien, de instanties waren ‘engelzoet bolwerk’, ‘technocratisch en gericht op consensus’. Sprekend het Energieakkoord. Veertig organisaties die het roerend eens zijn, met de zegen en vooral met de miljarden van de minister. Wie houdt ze tegen?

141015 Thalassa_windturbines 700 st_16,5KM_0001

Samsom maakt zich ‘hard’ voor werkgelegenheid

Moeten wij het onderstaande interview in Het Parool van 16 februari duiden als verkiezingsretoriek of maakt de Diederik Samsom zich werkelijk zorgen?

In de tweede kolom van dit interview stelt de fractievoorzitter van de PvdA: ‘Gelukkig is er sinds het begin van de crisis nog nooit zo’n groot herstel van de werkgelegenheid geweest als in 2014.  Daarmee zijn we er nog lang niet. We willen richting de vijf procent…. We kunnen daarbij niet alles overlaten aan ondernemers en hopen dat het wel goed komt’. Iets verderop zegt Samsom: ‘ Een overheid moet ingrijpen.  Er staat een aluminiumsmelter (Aldel, red.) waarvan we weten dat die niet de toekomst heeft…Maar we laten niet gebeuren dat die smelter omvalt voor er iets nieuws in de plaats is gekomen. We hebben daar geld beschikbaar gesteld om daar te bouwen aan een nieuwe industrie, bijvoorbeeld op het gebeid van offshore duurzame energie’

Even een fact check.

De aluminiumsmelter Aldel, waar het hierover gaat, is inmiddels doorgestart. Zie dit bericht uit de Eemskrant. ‘Eind volgend jaar levert dat tweehonderd mensen werk op. Verder zullen er driehonderd indirecte banen bij komen.’ Bewonderenswaardig dat Samsom c.s. zich hier tegenaan bemoeid hebben en voorwaar een mooi resultaat.

Wanneer Samsom zich werkelijk zorgen maakt over (het herstel van) de werkgelegenheid, en hem daar veel aan gelegen is, begrijpt Stichting Vrije Horizon niet waarom de PvdA zich niet uitspreekt tegen turbinevelden op 18 km uit de kust. Volgens het in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) uitgebrachte rapport blijven bij turbinevelden op 18 km uit de kust ca 10% van de kustbezoekers weg! En dat is op basis van een foto –  achterin het rapport – van ca 4o windmolens.

Het plan van Minister Kamp behelst een windturbineveld van 700 windmolens (geen 40) voor de kust van Wassenaar tot IJmuiden. Wij weten dat dit een veel groter impact heeft dan de in het rapport genoemde 10% van de kustbezoekers. En dus op de werkgelegenheid in deze kustgemeenten. Onderzoek op basis van het ZKA rapport (10%) gaf een verlies tot 4000 werkplekken in deze kwetsbare, van toerisme afhankelijke kustgemeenten.

Stichting Vrije Horizon heeft al meerdere malen te kennen gegeven dat het plaatsen van deze windturbinevelden achter de horizon, bijvoorbeeld op IJmuiden Ver, dit verlies aan werkgelegenheid kan voorkomen. Wij hebben dit ook meermaals aan Jan Vos van de PvdA te kennen gegeven. Zonder noemenswaardige reactie.

Wij roepen opnieuw de PvdA op zich sterk te maken voor het behoud van deze 4000 werkplekken langs de kust. Diederik Samsom, Jan Vos, er is een uitstekend alternatief. Spreek je uit vóór 18 maart. Ook in de debatten over de Provinciale Statenverkiezingen. Spreek je uit voor IJmuiden Ver in plaats van het neergooien van een hek van windturbines langs deze prachtige Hollandse kust. ‘Het uitzicht over zee blijkt een belangrijk bezoekmotief te zijn voor toeristen en recreanten. Samen met een mooi strand is dit het belangrijkste aspect van de Nederlandse kust. Voor de Nederlandse dagrecreanten en Duitse verblijfstoeristen is dit het belangrijkste aspect’ – bron: ZKA rapport 2014.

De kop van het artikel in Het Parool is: ‘ Soms is onze opdracht onoverzichtelijk groot’. Wij geven handvatten om in elk geval de gevolgen van deze beslissingen overzichtelijk te maken. Aan de PvdA (en alle politieke partijen die werkgelegenheid hoog hebben zitten) de taak om hier zichtbaar mee om te gaan.

Alleen dan geloven wij dat de grote woorden die Samsom spreekt over werkgelegenheid, voortkomen uit sociale betrokkenheid en niet uit verkiezingsretoriek.

Hieronder het bericht uit Het Parool

Het Parool 16 feb Samsom maakt zich hard voor werkgelegenheid

 

Schermafbeelding 2015-02-16 om 10.14.18

‘Fact check #1′ voor Ed Nijpels

“Onzinvehalen, daar heb ik moeite mee”.

‘Ons aller’ Ed Nijpels beweert afgelopen zaterdag in Het Parool dat hij ‘spuugzat wordt van al die onzinverhalen over te dure windmolens’. Zoals bekend van de heer Nijpels is hij als geen ander in staat zijn eigen versie van ‘De Waarheid’ (zo er al een universele waarheid bestaat) te verkondigen.

Zoals de volgers van deze site waarschijnlijk al weten, gaat de overheid in haar productiviteitsberekeningen voor windmolenparken uit van vijftig procent vollast uren. Dit betekent simpelweg dat een windmolen die 4 MW/uur capaciteit heeft, het hele jaar door elk uur 2 MW oplevert. Ofwel volgens de gegevens dat een dag 24 uur en een jaar 365 dagen heeft, 2MW * 24 uur * 365 dagen =  17.250 MW. De vraag is echter, of deze productie gerealiseerd wordt.

Welnu heer Nijpels, wij hebben voor u alvast een aantal gegevens op een rij gezet voor de windparken op zee. Hier is namelijk de wind het meest constant.  De bron van deze gegevens is het CBS. Daar houdt men keurig bij wat de opbrengsten zijn voor zowel wind op land als wind op zee.

Uit onderstaande tabel blijkt dat de 50% die in zowel de MKBA als door de minister gehanteerd wordt, in elk geval in de jaren 2010 tot 2014 niet gerealiseerd zijn. Wij hebben de berekening voor Nijpels gedaan. Hoeft hij dat zelf niet te doen. Hierbij zijn we uitgegaan van 228 MW opgesteld vermogen (laatste kolom in de tabel), 24 uren per dag en 365 dagen per jaar. Wanneer wij deze 3 cijfers met elkaar vermenigvuldigen, zou bij 100% vollast uren de opbrengst per jaar 1.997.280 Mw zijn. Laten we eens kijken naar de werkelijke opbrengsten in de afgelopen jaren.

  • 2010 – 679.000 MW
  • 2011 – 802.000 MW
  • 2012 – 789.000 MW
  • 2013 – 771,000 MW
  • 2014 – 638,000 Mw (tot december)
  • 2014 – 696,000 MW. Gecorrigeerd voor het hele jaar 12/11 x 638.000 MW)

Afgezet tegen het 100% getal van 1.997.280 MW geeft dit de volgende vollast uren:

  • 2010 – 34%
  • 2011 – 40%
  • 2012 – 39,5%
  • 2013 – 38,6%
  • 2014 – 34,9%

Al met al dus beduidend minder dan de 50% waarvan de ministeriële berekeningen uitgaan. Beste heer Nijpels, wij dagen u uit deze cijfers te weerleggen, maar ook om door te rekenen hoeveel molens u straks echt nodig heeft om 2% van alle energie op te wekken.

Schermafbeelding 2015-02-16 om 17.35.18

Schermafbeelding 2015-02-16 om 10.14.18

Nijpels is het ‘zat’ en stelt een ‘on line factchecker’ beschikbaar.

In Het Parool (maar ook in het AD) van 14 januari stelt Ed Nijpels dat hij helemaal klaar is met alle onjuistheden die de ronde doen over de kosten van windmolens. ‘Waar ik moeite mee heb, zijn de onzinverhalen. Daar heb ik last van. Ze belemmeren mijn taak: het gehele energieakkoord uitvoeren’ Vandaar dat hij daarom met de SER het debat actief gaat beïnvloeden via een  on line factchecker. Prima plan, lijkt ons. Maar misschien zou het de heer Nijpels sieren om allereerst zelf geen onzin te verkopen.Wij gebruiken slechts twee voorbeelden (uit vele in dit interview).

1. Het energieakkoord levert 15.000 banen op – Volgens ons staat er in het Energieakkoord dat het de ambitie is om 15.000 banen te creëren. Geen onderbouwing, geen garantie, alleen ‘ambitie’. Waarvan overigens het merendeel in de bouw zou moeten plaats hebben door isolatie van bestaande bouw. Oh ja, hiervan zegt Nijpels in hetzelfde interview dat er wel € 300 miljoen subsidie klaarligt voor isolatie en besparingsmaatregelen, maar dat hier slechts een paar miljoen van gebruikt is. Misschien is dat het verschil tussen ambitie en werkelijkheid?

Erger is dat noch in het energieakkoord noch in dit interview staat aangegeven hoeveel banen dit plan gaat kosten! Stichting Vrije Horizon heeft op basis van rapporten gemaakt in opdracht van de overheid becijferd dat alleen al de plaatsing van de vijf enorme parken op zee vanaf 10 mijl uit de kust vele duizenden banen zal kosten.

2. De bewering dat olie, kolen en gas veel goedkoper zijn. Ja, die zijn goedkoper als je de maatschappelijke kosten van vervuiling en CO-2 uitstoot niet meerekent. Dat is niet het hele plaatje – Beste heer Nijpels, er is momenteel geen sprake van terugbrengen van de CO2 uitstoot door het opschalen van windenergie. De reden (er moet altijd een terugval situatie zijn bij teveel of te weinig wind) is bij de heer Nijpels genoegzaam bekend. Het zou hem sieren als hij dit ook zou noemen. Maar wanneer het Ed niet uitkomt, verzwijgt hij dit.

Wij kunnen zo nog wel even doorgaan, maar er zijn inmiddels voldoende reacties geweest op het ‘non-interview’ met de heer Nijpels. Wij zullen de factchecker blijven volgen en zelf alvast wat initiatieven nemen om de ‘facts van Nijpels’ te checken.  Voor de nieuwsgierige lezers hieronder het hele artikel uit Het Parool.

Schermafbeelding 2015-02-16 om 10.20.59